کرونا، دردی بالاتر از درد

کرونا، دردی بالاتر از درد

پروفسور کامران آزما، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی استاد دانشگاه و عضو هیئت مدیره انجمن طب فیزیکی و توانبخشی ایران


این روزها کمتر کسی کرونا را که عفونت تنفسی همراه با درگیری ریه ها و مجاری تنفسی است، نمی شناسند؛ ویروسی بنام کووید 19 که بافتها و سیستم های مختلف بدن را تحت تاثیر خود قرار داده است. به همین دلیل شاهد طیف وسیعی ازعلایم و شکایت های پیش بینی نشده در این بیماران هستیم. علائم گوارشی، قلبی و عروقی مشکلات در سیستم عصبی، اسکلتی و عضلانی بدن، حتی پوست و مو… .

کرونا

محدوده علایم و نشانه های درگیری با ویروس کرونا وسیع است از مبتلایان بدون علامت گرفته تا بیماران با مشکلات حاد تنفسی، بعضی راحت تر بهبود پیدا میکنند ولی در برخی دیگر همه چیز سریع رو به وخامت می رود.

شناخت علائم اسکلتی و عضلانی درمبتلایان به کرونا از این نظر که ممکن است به عنوان علایم اولیه و یا همراه کرونا در نظر گرفته نشود و تا تشخیص قطعی فرد بعنوان ناقل، افراد بیشتری را آلوده و عامل گسترش بیماری شوند، لذا آشنایی با این طیف وسیع از نشانه ها و آگاهی از مشخصات این علائم می تواند به تشخیص سریعر، قرنطینه و یا کاهش مدت زمان بستری کمک کند. ذکر این نکته که این علائم غیر اختصاصی بوده و نباید بعنوان نشانه های تایید کننده تشخیص کرونا بکار برده شوند نیز مهم است.

تشخیص زودرس و ارتباط این علائم با ویروس کرونا در جلوگیری از انتشار و گسترش آن موثراست . چیزی در حدود 60 تا 80 درصد از مبتلایان علامت دار در طول سیر بیماری از درد های عضلانی که از شایع ترین علائم اسکلتی و عضلانی بیماران کرونایی است شکایت دارند. اگر چه در یک سوم از موارد جز علائم اولیه است ولی الگوی بیشتر بیماران درد های عضلانی بعد و بدنبال شروع تب و سرفه های خشک است .

در حالی که عمده شکایت بیماران شبیه هر بیماری ویروسی درد و کوفتگی عمومی بدن در تمامی عضلات با تمرکز بر عضلات بزرگ بوده و معمولا طی یک دوره دوهفته ای بهبود می یابد، درد های شدید عضلانی میتواند بدلیل تخریب عضله در سیر بیماری باشد و ممکن است هفته ها تا ماهها بعد هم ادامه داشته باشد مشکل عمده این افراد دردناکی عضلات در حین لمس کردن وحرکت دادن آن است .

برخی اوقات با وجود درد عمومی، تمرکز درد در ناحیه شانه و کمر بیشتر است و در تعداد کمی از افراد در شروع و یا در طول بیماری شکایت از کمردرد غلبه میکند و در تعدادی هم بخصوص افرادی که بستری شده اند درد شانه و بازو از درد های غالب محسوب میشود؛

توصیه کلی بازگشت تدریجی به فعالیت های اولیه است. اگر درد های عضلانی شدید و یا افزایش ناگهانی داشته باشد، نشانه ای از شدت بیماری ویا افت سطح اکسیژن خون میتواند باشد و باید به پزشک مراجعه کرد. بازگشت به فعالیت های اولیه به وجود سایر علایم اسکلتی، عضلانی و همچنین سایر علائم مانند تنگی نفس بستگی دارد.

دیگرعلائم شایع بیماران کرونایی احساس خستگی است که کمی بیش ازدو سوم این افراد از آن شکایت دارند . خستگی می تواند تا مدتها بعد از بهبودی بیمار هم ادامه داشته باشد . خستگی سومین علامت شایع بعد از سرفه های مکرر و تب است که در افراد مسن تر شیوع بالایی دارد . اینگونه بیماران معمولا تمام روز را احساس خستگی می کنند و قدم زدن مختصر، حتی گاهی کارهای سبکی مثل شستن دست و صورت هم برایشان خسته کننده است. فعالیت های روزمره زندگی را مختل میکند، مصرف مایعات و استراحت و چرت زدن های مکرر بین روز در کاهش این نوع خستگی کمک میکند. خستگی می تواندعلل متعددی داشته باشد، احساس خستگی به تنهایی و بدون وجود علائم دیگر، نگران کننده نیست .

درد مفاصل یا در اصطلاح آرترالژی با شیوع کمتر از دیگر علایم این بیماری است . مطالعات و بررسی ها نشان می دهند که در حدود پانزده درصد ازمبتلایان از درد مفاصل خود شاکی هستند، بیشترین مفاصل دردناک و درگیر در کرونا مفاصل مچ دست ، مچ پا و همچنین زانو هاست که می تواند ارتباطی هم با شدت بیماری داشته باشد . در بیمارانی که سابقه بیماری های التهابی مفصلی نظیر آرتریت روماتویید دارند در زمان ابتلا به کرونا احساس افزایش و شعله ور شدن علایم روماتیسمی را دارند ودر آنها احتمال داشتن علایم شدید تر کووید 19 کمی بیشتر از سایر افراد است .

بیماران با روماتوئید آرترایتیس فعال و افرادی که جهت درمان از داروهای سرکوب کننده ایمنی هم استفاده میکنند شانس ابتلای بالاتری دارند. شروع علائم اسکلتی ، عضلانی در طول دوران بعد از تشخیص و بستری یا بدلیل ماهیت بیماریست و یا ممکن است بدلیل دارو های تجویزی باشد . علاوه بر این ممکن است بیماران در دراز مدت و بعد از بهبودی از کرونا هم بدلیل کم تحرکی و استراحتی که داشته اند دچار علائم و عوارض اسکلتی و عضلانی بخصوص ضعف وآتروفی عضلانی شوند .

احساس ضعف و کاهش قدرت عضلانی نیز از دیگر شکایات مبتلایان به کووید 19 است منشا این ضعف عضلانی یا بدلیل درگیری خود عضلات بوده و یا بدلیل التهاب و آسیب رشته های عصبی است . ضعف و خستگی عضلانی در بیماران بستری از دلایل طولانی شدن مدت زمان ماندن بیمار در بخش های ویژه بیمارستانی است که بایستی با اقدامات توانبخشی و فیزیوتراپی هر چه زود تر به سراغ آن رفت.

کرونا و فیبرومیالژیا

فیبرومیالژیا از شایعترین علل درد های مزمن است افراد مبتلا علاوه بردرد های منتشر و حساسیت عضلانی معمولا از اختلال خواب و خستگی هم رنج می برند در تعداد زیادی هم نشانه هایی از افسردگی و یا اضطراب مشاهده می شود. عمده این بیماران خانم های بین سنین 30 تا 50 سالگی بوده و نسبت به حس درد حساسیت بیشتری دارند .

بحران کرونا می تواند نگرانی هایی را برای این افراد ایجاد میکند . از یک طرف بسیاری از علایم و نشانه هایی که بیماران فیبرومیالژیک دارند نظیر بدن درد، سردرد، بی حالی و خستگی، شبیه علایمی است که ممکن است بیماران مبتلا به کرونا هم تجربه نمایند؛ از طرف دیگر نگرانی از احتمال ابتلا به کرونا خود استرس زا و اضطراب آور است و این استرس می تواند باعث اختلال خواب و شعله ور شدن و افزایش علایم فیبرومیالژیا شود . اینکه آیا در بحران کرونا این افراد در معرض خطر بیشتری هستند و علایم کرونا هم در آنها شدید تر است یا خیر و چه مراقبت هایی نیاز دارند، پرسشهای دیگر خواهد بود.

کرونا

اگر چه فیبرو میالژی جز بیماری های خود ایمنی نیست و معمولا داروهایی هم که در درمان فیبرومیالژی بکار می رود سیستم ایمنی را تحت تاثیر قرار نمی دهد و فی نفسه نباید نگران باشند ولی بسیاری از آنها همزمان مبتلا به بیماری های خود ایمنی مثل لوپوس ، آرتریت روماتوئید و بیماری های التهابی روده هستند ومعمولا دارو هایی که برای کنترل بیمای های همراه استفاده می کنند، سیستم ایمنی را ضعیف کرده و شانس عفونت ویروسی کرونا در این افراد بالاتراز دیگران و احتمال شدید تر بودن بیماری بیشتر است لذا این افراد در صورت همراهی با این بیماری ها و داشتن فیبرومیالژی ثانویه ، باید رعایت پروتکل های بهداشتی و پیشگیری از کووید 19 را جدی تر بگیرند .

همچنین نباید این بیماران بدلیل ترس از کرونا بصورت خودسرانه تغییری در نوع و مقدار داروهای خود بدهند تنها نکته ای که توصیه میشود اینکه بهتر است به جای دارو های ضد التهاب غیر استروییدی برای کاهش درد از مسکن هایی نظیر استامینوفن استفاده کنند.

حتی تغییر و کم کردن خودسرانه داروهای دیگری که برای بیماری های همزمان و به عنوان مثال برای آرتریت روماتوئید استفاده میکنند باعث برگشت و فعال شدن بیماری زمینه ای میشود مگر اینکه با تجویز پزشک معالج باشد .

توجه به علائم بدلیل مشابهت بسیاری از شکایات در کرونا و فیبرومیالژی و افتراق دادن آنها از هم مهم است؛ این بیماران باید به کیفیت و شدت علائمی نظیر بدن درد، بیحالی و خستگی که از قبل داشته اند، دقت نمایند و در صورت هر گونه تغییر در شدت و کیفیت علائم بخصوص همراه شدن با احساس تنگی نفس و یا درد حاد سینه پزشک خود را در جریان بگذارند .همچنین علیرغم اینکه مصرف بعضی از دارو ها در این بیماران ممکن است تب را مخفی نگه دارد و یا بعضی دارو ها تب خفیفی را ایجاد کند ولی بیماران باید در خصوص بروز تب ، لرز ، سرفه خشک، بسیار هوشیار باشند و در صورت شک به کووید 19 به پزشک مراجعه نمایند .

به دلایلی که ذکر شد کاهش استرس و نگرانی از احتمال ابتلا هم در این افراد اهمیت بیشتری دارد لذا در ایام بحرانی کرونا ، توصیه کلی برای داشتن آرامش و توجه به تکنیک های ریلکسیشن نظیر مدیتیشن و تنفس های عمیق و خواب کافی در جهت جلوگیری از شعله ور شدن علائم فیبرومیالژی خواهد بود . همچنین این بیماران باید توجه و دقت بیشتری به مواردی که درد های فیبرومیالژی را کاهش میدهد، داشته باشند لذا توجه به رژیم غذایی و محدود کردن مصرف قند و چربی و هله هوله و مصرف بیشتر سبزیجات و میوه های تازه ، توجه به بهداشت خواب و رفتن به رخت خواب در وقت معین و گرفتن دوش آب گرم قبل از خواب و فعالیت ورزشی متعادل، مهم بوده و جهت کنترل و کاهش علائم فیبرومیالژی موثر است .


رضا حسینمردی 17 خرداد 1400

به اشتراک بگذارید:

کمک نیاز دارید؟ پشتیبان واتساپ